Không ai có thể phủ nhận mục đích sống của con người là mưu cầu hạnh phúc, dù khái niệm hạnh phúc trong mỗi người là khác nhau.

Tổng hợp lại, chúng ta có ba dạng HẠNH PHÚC trong sự hiểu biết của chúng ta:

1. Hạnh phúc là tâm an lạc: 


Đây là dạng hạnh phúc mà chủ yếu các Phật tử, các nhà tu hành tìm kiếm, tu tập để đạt được. Với các nhà tu hành siêng năng tu tập để có cái tâm trong sạch, hoàn toàn không có các thứ vật chất, danh lợi của xã hội.  Vì vậy, tâm của họ như mặt hồ trong sạch, bình lặng, từ đó họ đạt được cái cảm giác an lạc, hạnh phúc.

Đạt được điều này thật khó nhưng không phải không thể. 
Đây là dạng hạnh phúc bền vững, như là gốc rễ của một cái cây.

2. Hạnh phúc được tạo nên từ việc thỏa mãn nhu cầu nào đó của bản thân:
 

Các cảm giác được cho là hạnh phúc như sung sướng, vui vẻ, thỏa mãn,…Chúng cảm thấy hạnh phúc khi chúng ta đang thành công trong việc kiếm tiền, hay đang có một gia đình yên vui, hoặc thậm chí thỏa mãn những nhu cầu nhỏ hơn cũng khiến chúng ta có cảm giác như hạnh phúc, đó là vượt qua một kỳ thi, chiến thắng một đối thủ, hay được khen ngợi, được tăng lương,..

Dạng hạnh phúc này là nhất thời, vì ngay sau thời điểm thỏa mãn nhu cầu đó, bạn sẽ phát sinh những nhu cầu khác và ngay lập tức nó đưa bạn trở nên lo âu, mệt mỏi.

Ví dụ, khi bạn có một gia đình hạnh phúc, trong một thời gian bạn sẽ quen thuộc với cảm giác đó và dần dần nó trở nên bình thường, không quá hạnh phúc như lúc đầu. Thay vào đó bạn bắt đầu có những nhu cầu khác cần hướng đến như công việc, bạn bè. Thực tế, gia đình hạnh phúc của bạn không phải thứ vĩnh cửu, luôn có những thứ phát sinh khiến bạn phải suy nghĩ, lo âu như lo cho con ăn học, lo bệnh tật, lo mâu thuẫn…

Dạng hạnh phúc này như lá xanh trên cây, rồi sẽ đến ngày vàng úa và rụng xuống.

3. Hạnh phúc là yêu thương và từ bi: 


Là cảm giác hạnh phúc xuất phát từ việc giúp đỡ người khác. Đây dường như là bản chất con người. Dù vô tình hay cố ý, dù có mục đích hay không có mục đích thì việc giúp đỡ một ai đó cũng khiến chúng ta có một cảm giác hạnh phúc lạ thường. 

Dạng hạnh phúc này vừa có phần giống dạng 1, vừa có phần giống dạng 2.  Vì sao vậy? Vì vào thời điểm ta thật tâm giúp người khác là lúc tâm chúng ta không bị vướng bận vật chất, danh lợi. Nếu bạn giúp người khác vì dạnh lợi, cảm giác hạnh phúc của bạn sẽ mất dần. Vì vậy, nó giống như dạng 1. 
Việc giúp đỡ người lúc đó là để thỏa mãn nhu cầu của chúng ta, nếu không giúp họ có thể làm ta áy náy, hối hận nên chúng ta ra tay giúp đỡ bản thân không bị áy náy, hối hận sau này.

Dạng thứ 3 này không phải rễ cây, cũng không phải lá cây, mà nó chính là huyết mạch của cây, là nguồn dinh dưỡng chạy từ rễ tỏa ra từng lá cây.

Con người chúng ta trên con đường đi tìm hạnh phúc của đời mình chủ yếu dạng thứ hai. Do vậy cảm giác hạnh phúc của chúng ta chẳng được bao lâu, mà lấn át trong cuộc đời là những cảm giác lo lắng, mệt mỏi, sợ hãi…

Hạnh phúc đó xuất phát từ thỏa mãn nhu cầu, còn lo lắng, mệt mỏi, sợ hãi… lại sinh ra từ sự phát sinh nhu cầu. Chúng ta có khi mất 5 năm, 10 năm để đạt được một công việc mong muốn, để có cảm giác hạnh phúc trong thời điểm ngắn ngủi đó trước khi bắt đầu lo lắng cho việc tiến thân, phát triển công việc. Mất 5 năm, 10 năm lo âu, sợ hãi để có một phút ngắn ngủi hạnh phúc như vậy.

Thực chất, các vị cổ nhân xưa biết điều này, nên đã dạy con cháu một câu: “Biết đủ là hạnh phúc”. Ấy vậy nhưng việc biết đủ khó như thế nào, chỉ khi chế ngự được lòng tham, sự ganh tỵ, ích kỷ mới ít phát sinh nhu cầu.

Nhiều người cho rằng, sinh ra trên đời bạn phải làm một việc gì đó thật to lớn, để lại danh tiếng sau này, để bản thân được tôn vinh, tán thưởng. Chúng ta ngồi đó, nghĩ về bản thân mình trong sự thành công, tán thán của mọi người mà sung sướng nhất thời. Thử hỏi, suy nghĩ đó đã lấy đi của chúng ta bao nhiêu thời gian để lo lắng. sợ hãi, mệt mỏi. Chúng ta có được mấy giây hạnh phúc trong thời gian đó. 

Phải làm thế nào?

Nếu nghĩ chưa thông, mỗi người chúng ta hãy luôn đặt câu hỏi cho bản thân mình trước mọi hành động, nhu cầu của mình: “Để làm gì?” Hãy hỏi cho đến khi không trả lời được nữa, chúng ta sẽ có câu trả lời.

Thật may khi xã hội vẫn có những người có hoài bão, mong muốn giúp đỡ những người khác. Họ xây dựng sự nghiệp bằng mục đích giúp đỡ mọi người chứ không phải mục đích xây dựng danh vọng cá nhân. Đương nhiên không trách khỏi có tâm cầu danh vọng bản thân, nhưng giây phút hạnh phúc của họ luôn nhiều hơn những lo âu, mệt mỏi.
Nếu không thể phát tâm cứu giúp người thì hãy phát tâm cứu giúp mình để luôn hạnh phúc bằng việc biết đủ, bằng tâm trong sạch, an lạc.